ORS Genel Müdürü (Teknik) Dr.-Ing. Feridun Özhan
ORS Ar-Ge Merkezi Müdürü Dr.-Ing. Hamdullah Merdane
Araç tipi ne olursa olsun enerji tasarruflu rulman geliştirmek şimdi olduğu gibi gelecekte de en önemli hedeflerimizden biri olacaktır. Sürtünme direncinin yani enerji kaybının daha az olması nedeni ile rulmanlı yataklar kaymalı yatakların alternatifi olarak daha da önem kazanacaktır.
Çevreci araçlar, içten yanmalı motorlu araçların yerini alacak elektrikli (akülü), yakıt hücreli ve hibrid araçların satışı ve üretimi giderek aratacaktır. Özellikle hibrid araçların yaygınlaşması daha erken olacaktır. Çünkü enerji depolaması (akülerin kapasitesi) henüz yeterli seviyeye gelmemiştir ve hibrid araçlar bu konuda daha avantajlı bir konumdadır. Ancak şehirlerin dışında kırsal bölgelerde içten yanmalı motorlu araçların kullanımı daha devam edecektir. Binek arabasının yanı sıra şehir içinde dağıtım yapan (posta, kargo gibi) ticari araçlarda (kamyon, kamyonet, minibüs, iki ve üç tekerlekli araçlar) da belirtilen tahrik sistemlerinin yaygınlaşması beklenmektedir. Benzer şekilde şehir içi toplu taşımacılık (tramvay, metro) da artmaya devam edecektir. Araçlar gerek altyapı (trafik yönlendirme sistemleri ve internet gerekse kendi aralarında bilgi alışverişinde bulunacaktır. Bu şekilde trafik sıkışıklıklarına girmeyip seyahat süresi dolayısıyla yakıt tüketimi azalacaktır. Bulunduğu konumu bilen otonom araçlar sürücünün müdahalesi gerekmeden alternatif güzergahlar seçebileceklerdir. Askeri uygulamalarda, askerlerin taşımak zorunda oldukları mühimmat gibi yükleri konumunu bilen araçlar yük taşıma görevini yapabileceklerdir. Diğer taraftan ‘’gören araçlar’’ trafik lambalarının kırmızı ışığını ve/veya önüne çıkan yaya veya engelleri görerek kazaları önleyebilecek, ses ile kumanda edilebilecek araçlar; örneğin, aracın otoparktan çağırılması veya yolda otomatik sürüş moduna müdahale edilerek giderken yön değiştirmesini veya istenilen konumda durmasını sağlayabileceklerdir. Sensörlerin kullanımı yaygınlaşacaktır. Örneğin tekerlek rulmanlarındaki sensörler ile patinajın saptanması bunu dış ortam sıcaklığını ölçerek buzlanmadan kaynaklandığını tahmin ederek bağlantıda olduğu diğer araçlara ve/veya uyarı sistemine uyarı göndermesi mümkün olacaktır. Bir kavşağa gelindiğinde hangi aracın önce geldiğini bulup kavşaktaki diğer araçlar ile iletişim kurup sıra ile yol almak/vermek gibi alternatifler de düşünülebilir. Araçta otomatik alkol testi yaparak (aracı kullananın bir yere üflemesine gerek kalmadan araca binmesini müteakip alkol ölçümü yapılması) limit aşımı durumunda aracın çalışmaması sağlanabilecektir. Belirtilen uygulamaları gerçekleştirebilecek, kararları verebilecek, iletişimi kurabilecek yazılım geliştirilmesi gerekli olacaktır. Başta da belirtildiği gibi elektrikli araçlarda yeterli menzil sağlamak için elektrik enerjisi depolaması konusunda akü üreticilerinin geliştirmeler yapacağı beklenmektedir. Müşterilerimiz olan araç üreticilerinin hibrid, elektrikli, yakıt hücreli (akıllı veya otonom) araçlar üretirken biz tedarik sanayicilerin de bu araçların üretimi için gereken; Enerji depolama sistemleri, Enerji verimli (enerji kayıpları azaltılmış) ürünler, Ağırlığı azaltılmış ürünler (örneğin kompozit malzemeler), Sensörler (akıllı), Otonom araçlar için yazılım geliştirmemiz gerektiği kanısındayız. Geleceğin araçlarında dönen parçalarda çok fazla azalma olmayacağından üretmekte olduğumuz rulmanlı yataklar benzer adetlerde kullanılmaya devam edecektir. Ancak araç tipi ne olursa olsun enerji tasarruflu rulman geliştirmek şimdi olduğu gibi gelecekte de en önemli hedeflerimizden biri olacaktır. Hatta sürtünme direncinin dolayısıyla enerji kaybının daha az olması nedeni ile rulmanlı yataklar kaymalı yatakların alternatifi olarak daha da önem kazanacaktır. Bu konu ile sürdürmekte olduğumuz Ar-Ge çalışmalarımız artarak devam edecektir. Diğer bir geliştirme konusu da özellikle elektrik motorlarının daha yüksek devirlerde çalışması nedeni ile yüksek hızlarda çalışacak ürünlerin geliştirilmesine devam edilecektir. Çevreci araçların gelişimiyle sensör kullanımının giderek artacağını öngörüyoruz. Sensörlerin uygulama alanları arasında tekerlek rulmanlarının önemi ve elde edilecek bir çok kazanımı bulunuyor. Dolayısıyla ‘’akıllı rulman’’ konusuda önemli Ar-Ge faaliyetlerimiz içinde yer almaktadır. Enerji tasarrufu sağlamak için aşınmaya daha dayanıklı malzeme, kaplama ve üretim prosesleri geliştirerek aynı yükü daha küçük (dolayısıyla daha hafif) ölçülerdeki rulmanlar geliştirmek de hedeflerimiz arasındadır.